اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) چیست؟

اختلال نقص توجه/بیش فعالی (ADHD) یکی از شایع ترین اختلالات روانی است که کودکان را تحت تاثیر قرار می دهد. علائم ADHD عبارتند از: بی توجهی (ناتوانی در حفظ تمرکز)، بیش فعالی (حرکت بیش از حد که با محیط مناسب نیست) و تکانشگری (اعمال عجولانه که در لحظه بدون فکر اتفاق می افتد). ADHD یک اختلال مزمن و ناتوان کننده در نظر گرفته می شود و شناخته شده است که فرد را در بسیاری از جنبه های زندگی از جمله دستاوردهای تحصیلی و حرفه ای، روابط بین فردی و عملکرد روزانه تحت تاثیر قرار می دهد (هارپین، 2005). ADHD در صورت عدم درمان مناسب می تواند منجر به عزت نفس و عملکرد اجتماعی ضعیف در کودکان شود (هارپین و همکاران، 2016). بزرگسالان مبتلا به ADHD ممکن است احساس کم ارزشی، حساسیت نسبت به انتقاد، و افزایش انتقاد از خود را تجربه کنند که احتمالاً ناشی از سطوح بالاتر انتقاد در طول زندگی است (بیتون، و همکاران، 2022).

افراد مبتلا به ADHD یک الگوی مداوم از انواع علائم زیر را تجربه می کنند:

بی توجهی به این معناست که ممکن است فرد در ادامه کار، حفظ تمرکز و سازماندهی مشکل داشته باشد و این مشکلات به دلیل سرپیچی یا عدم درک نیست.
بیش فعالی به این معنی است که ممکن است به نظر برسد که فرد دائماً حرکت می کند، از جمله در موقعیت هایی که مناسب نیست، یا بیش از حد بی قراری می کند، ضربه می زند یا صحبت می کند. در بزرگسالان، بیش فعالی ممکن است به معنای بی قراری شدید یا صحبت بیش از حد باشد.
تکانشگری به این معنی است که فرد ممکن است بدون فکر عمل کند یا در کنترل خود مشکل داشته باشد. تکانشگری همچنین می تواند شامل میل به پاداش های فوری یا ناتوانی در به تاخیر انداختن رضایت باشد. یک فرد تکانشی ممکن است حرف دیگران را قطع کند یا بدون در نظر گرفتن عواقب بلندمدت تصمیمات مهمی بگیرد.

علائم اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD):

علائم اختلال نقص توجه بیش فعالی (ADHD) را می توان به دو نوع مشکل رفتاری طبقه بندی کرد:

بی توجهی (مشکل در تمرکز)
بیش فعالی و تکانشگری

بسیاری از افراد مبتلا به ADHD مشکلاتی دارند که در هر دو دسته قرار می گیرند، اما همیشه اینطور نیست.

برای مثال، حدود ۲ تا ۳ نفر از هر ۱۰ نفر مبتلا به این عارضه در تمرکز مشکل دارند، اما با بیش فعالی یا تکانشگری مشکل ندارند.

این شکل از ADHD همچنین به عنوان اختلال کمبود توجه (ADD) شناخته می شود. ADD گاهی اوقات می تواند مورد توجه قرار نگیرد زیرا علائم ممکن است کمتر آشکار باشند.

ADHD بیشتر در پسران نسبت به دختران تشخیص داده می شود. دختران بیشتر احتمال دارد فقط علائم بی توجهی داشته باشند، و کمتر احتمال دارد رفتار مخربی از خود نشان دهند که علائم ADHD را آشکارتر می کند. این بدان معناست که دخترانی که ADHD دارند ممکن است تشخیص داده نشود.

علائم در کودکان و نوجوانان:
علائم ADHD در کودکان و نوجوانان به خوبی مشخص است و معمولاً قبل از 6 سالگی قابل مشاهده است. این علائم در بیش از 1 موقعیت مانند خانه و مدرسه رخ می دهد.

کودکان ممکن است علائم بی توجهی و بیش فعالی و تکانشگری را داشته باشند یا ممکن است علائم تنها یکی از این نوع رفتارها را داشته باشند.

بی توجهی (مشکل در تمرکز)
علائم اصلی بی توجهی عبارتند از:

• کم توجهی، به راحتی پرت شدن حواس
• مرتکب اشتباهات بی دقتی – به عنوان مثال، در تکالیف مدرسه
• فراموشکاری یا گم کردن چیزهای مختلف
• ناتوانی در انجام کارهایی که خسته کننده یا وقت گیر هستند
• به نظر می رسد قادر به گوش دادن یا اجرای دستورالعمل ها نیست
• تغییر مداوم فعالیت یا وظیفه
• داشتن مشکل در سازماندهی وظایف

بیش فعالی و تکانشگری
علائم اصلی بیش فعالی و تکانشگری عبارتند از:

• ناتوانی در نشستن به خصوص در محیط آرام یا ساکت
  
• مدام در حال بی قراری
  
• عدم توانایی در تمرکز روی کارها
  
• حرکت فیزیکی بیش از حد
  
• زیاد حرف زدن
  
• نمی توانند منتظر نوبت خود باشند
  
• بدون فکر عمل کردن
  
• قطع مکالمات
  
• احساس خطر کم یا نداشتن احساس خطر

این علائم می تواند مشکلات قابل توجهی در زندگی کودک ایجاد کند، مانند عدم موفقیت در مدرسه، تعامل اجتماعی ضعیف با سایر کودکان و بزرگسالان و مشکل در داشتن نظم و انضباط.

مشکلات مرتبط در کودکان و نوجوانان مبتلا به ADHD
اگرچه همیشه اینطور نیست اما برخی از کودکان ممکن است علائم مشکلات یا شرایط دیگری را در کنار ADHD داشته باشند، مانند:

اختلال اطراب – که باعث می شود کودک شما در بیشتر مواقع نگران و عصبی باشد. همچنین ممکن است علائم فیزیکی مانند بالا بودن ضربان قلب، تعریق و سرگیجه ایجاد کند
اختلال نافرمانی مقابله‌ای (ODD) – این با رفتار منفی و مخرب، به‌ویژه نسبت به شخصیت‌های معتبر، مانند والدین و معلمان تعریف می‌شود.
اختلال سلوک – این اغلب شامل تمایل به رفتارهای ضد اجتماعی، مانند دزدی، دعوا، خرابکاری و آسیب رساندن به افراد یا حیوانات است.
افسردگی
مشکلات خواب – شب به سختی به خواب رفتن و داشتن الگوهای خواب نامنظم
اختلال طیف اوتیسم (ASD) – این بر تعامل اجتماعی، ارتباطات، علایق و رفتار تأثیر می گذارد
صرع – وضعیتی که بر مغز تأثیر می گذارد و باعث حملات یا تشنج های مکرر می شود
سندرم تورت – وضعیتی در سیستم عصبی که با ترکیبی از صداها و حرکات غیر ارادی (تیک) مشخص می شود.
مشکلات یادگیری – مانند نارساخوانی

علائم در بزرگسالان
برای بزرگسالان، تعریف علائم ADHD دشوارتر است. این تا حد زیادی به دلیل عدم تحقیق در مورد بزرگسالان مبتلا به ADHD است.

از آنجایی که ADHD یک اختلال رشدی است، اعتقاد بر این است که نمی‌تواند در بزرگسالان به طور ناگهانی و بدون ابتلا در دوران کودکی ایجاد شده باشد. اما علائم ADHD در کودکان و نوجوانان اغلب تا بزرگسالی ادامه می یابد.

روشی که بی توجهی، بیش فعالی و تکانشگری بر بزرگسالان تأثیر می گذارد می تواند بسیار متفاوت از تأثیر آنها بر کودکان باشد.

به عنوان مثال، بیش فعالی در بزرگسالان کاهش می یابد، در حالی که بی توجهی ممکن است در بزرگسالی افزایش پیدا کند..

علائم ADHD بزرگسالان نیز بسیار ظریف تر از علائم دوران کودکی است.

برخی از متخصصان موارد زیر را به عنوان لیستی از علائم مرتبط با ADHD در بزرگسالان پیشنهاد کرده اند:

• بی دقتی و عدم توجه به جزئیات
  
• به طور مداوم کارهای جدید را قبل از اتمام کارهای قدیمی شروع کنید
  
• مهارت های سازمانی ضعیف
  
• ناتوانی در تمرکز یا اولویت بندی
  
• از دست دادن یا جا انداختن مداوم چیزها
  
• فراموشی
  
• بی قراری و عصبانیت
  
• مشکل در ساکت ماندن و صحبت کردن خارج از نوبت
  
• اغلب حرف دیگران را قطع می‌کنند
  
• نوسانات خلقی، تحریک پذیری و خلق و خوی سریع
  
• ناتوانی در مقابله با استرس
  
• بی حوصلگی شدید
  
• ریسک کردن در فعالیت‌ها، اغلب بدون توجه به ایمنی شخصی یا ایمنی دیگران – برای مثال رانندگی خطرناک

شرایط مرتبط در بزرگسالان مبتلا به ADHD
مانند ADHD در کودکان و نوجوانان، ADHD در بزرگسالان هم می تواند در کنار چندین مشکل یا شرایط مرتبط رخ دهد.

یکی از شایع ترین آنها افسردگی است. سایر شرایطی که بزرگسالان ممکن است در کنار ADHD داشته باشند عبارتند از:

اختلالات شخصیت – شرایطی که در آن یک فرد به طور قابل توجهی با افراد عادی از نظر نحوه تفکر، درک، احساس یا ارتباط با دیگران متفاوت است.
اختلال دوقطبی – وضعیتی که بر خلق و خوی فرد تأثیر می گذارد
اختلال وسواس فکری اجباری (OCD) – وضعیتی که باعث افکار وسواسی و رفتار اجباری می شود
مشکلات رفتاری مرتبط با ADHD همچنین می تواند باعث مشکلاتی مانند مشکلات در روابط و تعامل اجتماعی شود.

در پست بعدی در مورد تشخیص و درمان صحبت خواهیم کرد.